Top 10 architectonische vaste planten

Waarom niet eens een solitair staande vaste plant gebruiken? Meestal worden alleen heesters en bomen gebruikt als solitair staande plant: Acer palmatum, Amelanchier, de overbekende Olea europaea ... Waarom niet eens een vaste plant of siergras gebruiken? Daarmee is de sfeer vaak luchtiger, het zicht wordt niet geblokkeerd. Bovendien geeft een vaste plant niet het hele jaar hetzelfde beeld, wat een voordeel kan zijn. In de winter wil je vanuit huis zoveel mogelijk zicht op de tuin, terwijl het in de andere seizoenen interessant kan zijn om wat meer geborgenheid te creëren. Dat is goed op te lossen door forse, solitair groeiende vaste planten te gebruiken.

Border met Stipa gigantea

Combinaties

Bij de keuze van zo'n vaste plant of siergras is het belangrijk om na te denken over het thema, de sfeer die je wilt uitstralen: mediterraan, koele kleuren, transparante hoogte in een schaduwhoek, warme kleuren? Moet het een luchtig, dynamisch beeld geven of een echte eyecatcher zijn waar je niet om heen kunt? De plant die daarvoor uitgekozen wordt, moet voldoen aan het gewenste beeld. Daarom noem ik hier tien van mijn favoriete 'standalones' als inspiratiebron.

Bij de keuze van zo'n vaste plant of siergras is het belangrijk om na te denken over de sfeer die je wilt uitstralen

De top 10

Acanthus spinosus

1 Acanthus spinosus

Acanthus spinosus is een mooie bladplant. Het vaak wintergroene bladrozet waaiert elegant naar alle kanten uit. Het glimmende veerdelige blad heeft een kleine stekel langs de bladrand. Wanneer de bloemen in bloei staan, wordt het spectaculair. De kaarsrechte aren staan stevig op de steel en de witte lipbloemen komen onder een paarsachtig dakje tevoorschijn. De bloem kan ongeveer 1 m hoog worden. Uitgebloeid blijft de steel staan en worden er groene zaaddozen gevormd, die uiteindelijk donkerbruin worden en een mooi winterbeeld geven. Deze soort bloeit makkelijker dan Acanthus mollis. De bloem is erg geliefd als nectar- en pollenleverancier. Eigenlijk kunnen alle Acanthus-soorten die winterhard zijn in Nederland gebruikt worden als solitair, maar ik vind Acanthus spinosus de mooiste.

2 Crambe cordifolia

Het ís toch een feest als Crambe cordifolia bloeit! Wat een bijzonderheid, die eindeloze vertakking van de bloemsteel, totdat je uiteindelijk uitkomt bij een klein wit bloemetje dat duidelijk lid is van de kruisbloemenfamilie, de Brassicaceae. De wortel verdikt zich als een knol en gaat diep de grond in. Het grove generfde blad kan makkelijk 30 cm lang en 15 cm breed worden en is donkergroen van kleur. De plant houdt van rijke grond en bloeit in juni bijna manshoog. Ook uitgebloeid blijft Crambe cordifolia lang mooi, doordat de bloemetjes vergroeien tot kleine groene erwtvormige zaaddoosjes. Van origine komt de plant voor in de Kaukasus. Met Crambe maritima als solitair zou je ook goed uit de voeten kunnen, maar deze wordt niet zo hoog. Hij is wel inheems en zeewind- en zouttolerant.

Eryngium pandanifolium

3 Eryngium pandanifolium

Tien jaar geleden hadden we deze Eryngium waarschijnlijk niet durven toe te passen, maar het klimaat is dusdanig veranderd dat hij op een beschutte plek in onze tuinen prima kan gedijen. Met zijn ongelooflijke hoge bloemstelen van rond de 2 m is het een opvallende verschijning. Voor 'Physic Purple' is te pleiten omdat de paarsrode bloemhoofdjes van deze cultivar nog meer opvallen dan die van de soort zelf. Uitgebloeid blijven de restanten nog prima intact. Het blad wordt 1 m hoog en heeft een gezaagde bladrand. Het is licht grijsgroen van kleur en heeft een gladde structuur. Deze soort kan prima in vochtige omstandigheden staan. In de natuur komt hij vaak voor langs rivieren; hij zou dus ook als wadiplant kunnen fungeren. Een zonnige standplaats is nodig.

Ferula communis

4 Ferula communis

Ferula communis zag ik voor het eerst bij Kwekerij Bastin in Aalbeek. Ik lees op de website dat het een absolute favoriet is. Hij lijkt wel wat op Foeniculum vulgare; de Nederlandse naam is dan ook reuzenvenkel. Waar Foeniculum leuk is om als weefplant te gebruiken, is Ferrula juist indrukwekkend als solitair. Met zijn enorme groengele schermen verdeeld over de bloemsteel is het een stevige verschijning. Maar door de bloemkleur blijft hij subtiel en is hij altijd in een kleurenpalet in te passen. De bloemstelen kunnen wel 2,50 m hoog worden. De grijsgroene waas op de steel is een mooi extraatje. De bloeitijd is in juni-juli, maar ook hier geldt weer dat de uitgebloeide vorm nog lang de moeite waard is. Het blad is ingesneden en glimmend groen. Ondanks zijn mediterrane afkomst is de plant goed winterhard.

Kniphofia HAPPY HALLOWEEN

5 Kniphofia HAPPY HALLOWEEN

Een vrij nieuwe knaller in het vuurpijlsortiment is Kniphofia HAPPY HALLOWEEN. Inderdaad, eind oktober bloeiend. Als veel planten op hun retour zijn, staat deze plant te stralen. De stelen zijn zeker 1 m hoog. De bloemen hebben een warmgele kleur; in de knop zijn ze zacht oranje. Ze zijn zeer geschikt om van te snijden. Ze staan stevig en fier boven het slordige, of liever gezegd informeel gevormde lijnvormige blad, dat uiteindelijk zal afsterven. Als de omliggende beplanting laag is, kunnen ook andere Kniphofia als solitair worden gebruikt. 'Alcazar' is een mooie cultivar die daarvoor zou kunnen dienen. Een in Nederland iets lastiger te vinden soort, maar in Engeland des te meer aangeplant, is Kniphofia roopii, die erg opvalt door de extra dikke vuurpijl.

Ligularia przewalski

6 Ligularia przewalski

Het lijkt nu misschien alsof er alleen maar solitaire vaste planten voor zonnige plekken zijn. Maar ook voor in de (half)schaduw zijn er goede soorten te vinden, zoals deze Ligularia przewalski. Het diep ingesneden blad is al de moeite waard voordat de plant bloeit. Eenmaal in bloei torent de aarvormige gele bloeiwijze met ranke stelen - op voedzame grond - makkelijk tot 125 cm boven het blad uit. De plant kan overigens ook in de volle zon staan. De grond moet dan goed vochtig zijn, anders redt hij het niet. Er zijn verschillende Ligularia-soorten en -cultivars, maar die met een verticale bloeiwijze vind ik sprekender om als solitair te gebruiken. Uitgebloeid blijven de aren nog lang overeind staan voor een mooi winterbeeld.

Thalictrum 'Elin'

7 Thalictrum 'Elin'

Een andere topper is voor mij Thalictrum 'Elin'. Hij staat als een huis, zowel in zonnige omstandigheden als in de schaduw. Die schaduw mag niet van een gebouw of wintergroene planten komen, maar in de buurt van bladverliezenden is het geen probleem. Zelfs op een wat windgevoelige plek blijft hij zonder problemen staan. Het varenachtige blad met een blauwe gloed, die ook op de bloemsteel zit, is al sprookjesachtig. De bloemen zijn fijnvertakt met lila kroonblaadjes en omringen een groepje citroengele meeldraden. 'Elin' is een kruising tussen Thalictrum rochebrunianum en Thalictrum flavum var. glaucum, die spontaan in een tuin in Zweden is ontstaan. Hij is dus ook nog eens goed winterhard.

Yucca filamentosa

8 Yucca filamentosa

Eigenlijk heb ik wat moeite met Yucca. Vaak wordt hij op een manier toegepast die helemaal niet strookt met de natuurlijke omstandigheden. Van origine komt de plant uit het zuidoosten van Noord-Amerika, waar hij op zandduinen en kale vlakten groeit. Nu bij ons steeds meer moeilijke omstandigheden voor planten ontstaan, is de plant ook hier goed toe te passen. Zoek er planten bij die deze omstandigheden ook goed aankunnen, zoals Eryngium of Limonium. Of, zoals ik eens bij een kasteel zag, zet een grote groep bij elkaar als tegenhanger van het massieve gebouw. Met zijn exotische uitstraling is het een opvallende verschijning. Mits de grond goed gedraineerd is, is Yucca prima winterhard. Op de foto is Yucca filamentosa 'Bright Edge' te zien, met een kleuraccent in het wintergroene blad.

Stipa gigantea

9 Stipa gigantea

Eigenlijk is het tegen mijn principes om twee keer dezelfde plant in een top tien te zetten, maar ik zou Stipa gigantea tekortdoen als ik hem hier niet zou noemen. Als er iets een architectonische uitstraling heeft en makkelijk is toe te passen, dan is het dit gras. Het grote voordeel is dat het al voor de langste dag bloeit, wat lang niet alle grassen doen. Daarna blijven de pluimen de rest van het seizoen tot in de winter intact. Op de foto is een detail te zien van een cirkelvormige border die alleen is beplant met plukken Stipa gigantea, gecombineerd met Nepeta 'Walkers Low' en Phlomis russeliana. Deze plant vereist weinig onderhoud, is bijna jaarrond interessant om naar te kijken en vormt een lust voor het oog. mocht nummer 10 te grof zijn, dan is dit een prachtige vervanger. Hij heeft dezelfde hoogte en bloeit dus ook nog eerder.

Cortaderia selloana 'Sunningdale Silver'

10 Cortaderia selloana 'Sunningdale Silver'

Tot slot mijn favoriete cultivar van Cortaderia selloana. Deze is echt mooier dan 'Senior', 'Pumila' enzovoort, als je tenminste van openvallende pluimen houdt. De bloeiwijze lijkt nog groter en minder stijf. Vroeger moest je hem in het voorjaar afknippen, maar tegenwoordig kan het blad gewoon aan de plant blijven. Als je toch voor rechte pluimen kiest, zorg dan dat je nooit zomaar Cortaderia selloana (de soort) koopt. Die kan zich namelijk makkelijk uitzaaien, en bovendien weet je niet of er een mooie pluim uit komt. Vooral in wat grotere tuinen of op bedrijventerreinen kun je met deze plant makkelijk een indrukwekkende beplanting maken. Het volume van de plant is dan in verhouding met zijn omgeving, want hij trekt veel aandacht!

Het Cortaderia-offensief

Cortaderia selloana 'Pumila'

Nog een laatste opmerking tot slot, want je hebt nu mijn laatste top tien gelezen. Ik word erg verdrietig als planten worden gebruikt op plekken waar ze helemaal niet thuis horen. Cortaderia is daar, denk ik, het ergste voorbeeld van. Die kan zó misplaatst zijn in tuinen! Hoe kun je deze plant van de pampa's in Argentinië, waar het kaal en ledig is, nu aan de waterkant zetten? Als je een vervanger voor riet zoekt, kijk dan naar de habitus. Kies dan liever voor Miscanthus; die heeft dezelfde groeiwijze als riet.
Nu ik dit hartzeer gedeeld heb, beëindig ik deze rubriek en hoop ik van harte dat die tot een nieuwe kijk op en keuze van vaste planten heeft geleid.

Voor wie mij voor het eerst en ook voor het laatst wil ontmoeten: op woensdag 14 januari zal ik een lezing houden over vaste planten tijdens De Groene Sector Vakbeurs in Hardenberg. Vakblad de Hovenier houdt hier in de ochtend een drietal lezingen waarvan ik één van de sprekers ben. Verwacht van mij uiteraard een mooie top 10 en veel praktische informatie voor je beplantingsplannen. Daarna ben ik bij Plantentuin Esveld te vinden.

Marlien van der Linden

LEES OOK Top 10 vaste planten voor oever en moeras 06-02-2025 | ARTIKEL 295 sec

De Groene Sector Vakbeurs PlantenTuin Esveld

LOGIN   met je e-mailadres om te reageren.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties.

		download artikel
		bestel tijdschrift
		tip de redactie